Σχολικό Σακίδιο – Οδηγός Αγοράς, Οδηγός Χρήσης

15/09/2010 § Σχολιάστε

Αν είστε μαθητής ή ακόμα και γονιός που πηγαίνει κάθε πρωί το παιδί του στο Δημοτικό δεν χρειάζεται να καταβάλλω καμία προσπάθεια για να σας πείσω για το πόσο «βαρύ φορτίο» είναι το σχολικό σακίδιο. Λόγω όμως της εισβολής των επιταγών της μόδας ακόμα και στις τρυφερές ηλικίες των παιδιών του Δημοτικού από τη μια πλευρά και της οικονομικής κρίσης που επιβάλει ως μοναδικό κριτήριο αγοράς την τιμή από την άλλη, ίσως να χρειαστεί να επιμείνω αρκετά ώστε να σας κατευθύνω στο να επιλέξετε κατάλληλα και να χρησιμοποιήσετε σωστά τη σχολική τσάντα αυτή τη σχολική χρονιά που ξεκινά.

Και ο λόγος που θα επιμείνω δεν είναι άλλος από τη θλιβερή εικόνα των παιδιών, υπερφορτωμένων και ασθμαινόντων να προσπαθούν να μεταφέρουν το σακίδιό τους κάθε πρωί και κάθε μεσημέρι, ανυποψίαστα για τις συνέπειες που αυτό έχει στην σωματική τους υγεία σήμερα αλλά και στο μέλλον.

Ας παρακολουθήσουμε όμως πρώτα ένα παιδί των πρώτων τάξεων του Δημοτικού (με σωματικό βάρος γύρω στα 25 με 30 κιλά) στον καθημερινό του Γολγοθά:

  • Η σχολική του τσάντα, γεμάτη με κάθε λογής χρήσιμα ογκώδη βιβλία και τετράδια αλλά και άχρηστα προσωπικά αντικείμενα, θα ζυγίζει κατά μέσο όρο 4,5 -5 κιλά (αν και δεν είναι ασύνηθες το βάρος της να υπερβαίνει και τα 7-8 κιλά τη στιγμή που το ανώτατο συνιστώμενο βάρος για ενήλικα είναι τα 11,5 κιλά!)

Οι καθημερινές απαιτήσεις μιας τυπικής σχολικής ημέρας επιβάλουν τη μεταφορά: 6 βιβλίων, 5 τετραδίων, 1 μπλοκ ιχνογραφίας, 1 κασετίνας, 1 φακέλου εργασιών (φυλλάδια) κι ενδεχομένως κάποιων επιπλέον αντικειμένων (π.χ. αρκουδάκια, κολατσιό, μπουκάλι νερό κλπ).


  • Ο μικρός θα δοκιμάσει να σηκώσει την τσάντα του και επειδή θα του φανεί αρκετά βαριά θα σκύψει να την πιάσει και ταυτόχρονα θα λυγίσει τον κορμό του για να μπορέσει να φορέσει το ένα λουρί.
  • Στη συνέχεια θα περάσει και το δεύτερο λουρί στον άλλο ώμο (αν μιλάμε για το αισιόδοξο σενάριο που φοράει και τα δύο λουριά ) τεντώνοντας τον κορμό του σαν τόξο προς τα πίσω.
  • Για να φέρει την τσάντα στην πιο βολική για αυτόν θέση θα την τραβήξει, ώστε με ένα μικρό αλματάκι αυτή να «κάτσει» στην πλάτη του.
  • Αν μέχρι εδώ έχει αποφύγει τον μυϊκό τραυματισμό θα κουβαλήσει την τσάντα του μέχρι το σχολείο σε μια διαδρομή που (μαζί με την πρωινή προσευχή) μπορεί να διαρκέσει πάνω από 10-15 λεπτά.
  • Για να ισορροπήσει το βάρος της τσάντας του, σχεδόν με το που θα την βάλει θα καμπουριάσει, θα γύρει δηλαδή τον κορμό του εμπρός με αποτέλεσμα να μην διατηρεί την ορθή καμπύλη της σπονδυλικής του στήλης.


  • Ήδη μετά από 2 λεπτά θα αρχίσει να διαμαρτύρεται για πόνο στους ώμους. Αυτό είναι αναμενόμενο, καθώς ο πόνος από στατική πίεση είναι ο πόνος που το σώμα μας αντιλαμβάνεται άμεσα. Μάλιστα όσο βαρύτερη είναι η τσάντα (ή για να είμαστε πιο ακριβείς όσο μεγαλύτερη η αναλογία του βάρους της τσάντας προς το βάρος του μαθητή) τόσο εντονότερος θα είναι ο πόνος.
  • Ωστόσο αυτός ο πόνος και η μυϊκή καταπόνηση είναι ήσσονος σημασίας συγκρινόμενα με την καταπόνηση που υφίσταται η σπονδυλική στήλη ακόμα και αν αυτή δεν είναι άμεσα εκδηλούμενη. Η λανθασμένη στάση και η επιβάρυνση της σπονδυλικής στήλης είναι από τις κυριότερες αιτίες για παραμορφώσεις, συνήθως μη αναστρέψιμες, στο αναπτυσσόμενο σκελετικό σύστημα. Λάβετε υπ όψιν σας ότι οι παραμορφώσεις αυτές είναι συσσωρευτικές, δηλαδή η καθημερινή επιβάρυνση που υφίσταται η σπονδυλική στήλη είναι αθροιστική και έχει επιπτώσεις μακροχρόνιες που μπορεί να ταλαιπωρήσουν το παιδί με προβλήματα με τη μέση και την πλάτη του ακόμα και ως ενήλικα.

  • Φυσικά αν το παιδί επηρεασμένο από τις επιταγές της μόδας και της «παρέας» δεν φορέσει και τα δύο λουριά αλλά κρεμάσει όλο αυτό το βάρος από τον ένα ώμο, τότε, πιθανές επιπτώσεις από αυτή τη μονόπλευρη φόρτιση, πέρα από την κατακόρυφη καταπόνηση στη σπονδυλική του στήλη, είναι πλευρικές αποκλίσεις του κορμού και τραυματισμοί και παραμορφώσεις της άρθρωσης του ώμου.

Ενδέχεται να θεωρείτε υπερβολικά αυτά που σας αναφέρω. Πολύ πιθανό ήδη να μονολογείτε ότι εσείς σηκώνατε πολύ περισσότερο βάρος και είστε μια χαρά και ότι τώρα τα παιδιά τα «καλομαθαίνουμε». Ίσως όμως να βάραινε στο συλλογισμό σας αν ξέρατε ότι στις προηγμένες χώρες το ζήτημα εξετάζεται με πολύ μεγάλη σοβαρότητα, σε σημείο που το Υπουργείο Αμύνης των ΗΠΑ εξέδωσε το 2002 ενημερωτικές αφίσες που ανάρτησε στα στρατόπεδα των ειδικών δυνάμεων με οδηγίες για το σωστό γέμισμα και τη χρήση των σακιδίων πλάτης από τους καταδρομείς!

Ταυτόχρονα σε όλες τις προηγμένες χώρες υπάρχει μέριμνα και καταβάλλονται ιδιαίτερες προσπάθειες να ενημερωθεί η σχολική κοινότητα αλλά και να ελαφρύνει το απαιτούμενο φορτίο για το μαθητή. Είτε με τη δημιουργία χώρων όπου οι μαθητές θα μπορούν να αφήνουν κάποια βαριά βιβλία και να μην τα κουβαλάνε από και προς το σπίτι, είτε με τη χορήγηση και δεύτερης σειράς βιβλίων για χρήση στο σχολείο είτε με τον ανασχεδιασμό των βιβλίων έτσι ώστε να μοιράζονται σε 2 ή περισσότερους τόμους τα πιο ογκώδη βιβλία. Και φυσικά η εισαγωγή της πληροφορικής με τη χρήση netbooks ή ηλεκτρονικών βιβλίων και βοηθημάτων αναμένεται να προσφέρει σημαντικές διεξόδους.

Ωστόσο και μέχρι να αγγίξουν κάποια από αυτά την ελληνική πραγματικότητα ας δούμε τι πρέπει ο γονιός να κάνει ώστε να επιλέξει μαζί με το μαθητή την κατάλληλη σχολική τσάντα αλλά και πως πρέπει να χρησιμοποιείται ώστε να ελαχιστοποιηθεί η επιβάρυνση που προκαλεί.


Οδηγός Αγοράς Σχολικού Σακιδίου:

1. Το πρώτο και βασικότερο που πρέπει να προσεχθεί είναι το σακίδιο να έχει το κατάλληλο μέγεθος κατ’ αναλογία με τον μαθητή.


1.1. Το πλάτος του σακιδίου δεν πρέπει να υπερβαίνει κατά 5 εκατοστά την απόσταση ανάμεσα στις κορυφές των δυο οστών της ωμοπλάτης (βλέπε σχήμα: back width)

1.2. Το ύψος του σακιδίου δεν πρέπει να υπερβαίνει κατά 5 εκατοστά την απόσταση ανάμεσα στη γραμμή των ώμων και τη γραμμή της μέσης. (Για τη γραμμή των ώμων θεωρήστε την ευθεία που διέρχεται οριζόντια από το μέσον της απόστασης μεταξύ του λαιμού και της άρθρωσης του ώμου – shoulder line).Αν δε μπορείτε να κάνετε τις απαραίτητες μετρήσεις ακολουθήστε αυτό το γενικό πίνακα σύμφωνα με την ηλικία του παιδιού:

Ηλικία (έτη)

Ύψος (εκ)

Πλάτος (εκ)

4

10

26

5

13

32

6

15

39

7

18

45

8

20

52

9

23

58

10

25

65

11

28

71

12

30

77

13

33

84

14

36

90

15

38

97

16

41

103

17

43

110

18

46

116

2. Το δεύτερο που θα πρέπει να προσεχθεί είναι τα λουριά που θα έχει το σακίδιο. Φυσικά συζητάμε για σακίδιο με δύο λουριά που θα φορεθεί στην πλάτη και σε καμία περίπτωση για τσάντα με ένα λουρί («ταχυδρόμου» την ξέραμε παλιά και είναι μια ολόκληρη συζήτηση το πόση ζημιά μπορεί να έκανε η επιλογή αυτού του τύπου τσάντας στους ταχυδρόμους).


2.1. Θα πρέπει λοιπόν τα λουριά να έχουν αρκετό πλάτος (τουλάχιστον 5 εκατοστά) και ενισχυμένο πάχος ώστε να ελαχιστοποιείται η στατική πίεση στους μύες.

2.2. Η θέση τους να είναι περίπου στη μέση της απόστασης μεταξύ λαιμού και άρθρωσης του ώμου για να προσφέρουν σταθερότητα αλλά και ελευθερία κίνησης των χεριών

2.3. Να έχουν φυσικά ρυθμιζόμενο μήκος ώστε να μπορεί η τσάντα να τοποθετηθεί στη σωστή θέση στην πλάτη του παιδιού και να διατηρηθεί εκεί κρατώντας το φορτίο στο σωστό σημείο αλλά και τη φυσική εμπροσθοκλινή στάση του κορμού

2.4. Προτιμήστε να επιλέξετε σακίδιο με επιπλέον ρυθμιζόμενα λουριά που δένουν στη μέση και το στήθος. Όσο δύσκολο και αν σας φαίνεται να πείσετε το παιδί να τα χρησιμοποιήσει, η συμβολή τους στο σωστό διαμοιρασμό του βάρους και τη διατήρηση της σωστής στάσης της σπονδυλικής στήλης είναι ιδιαίτερα σημαντική

3. Επιλέξτε σακίδιο που το εσωτερικό του να έχει χωρίσματα ώστε να μπορεί σας βοηθήσει στην σωστή τοποθέτηση των πραγμάτων και να τα διατηρεί εκεί που τα βάλατε

4. Η πλάτη του σακιδίου είναι σημαντικό να είναι από μαλακό αλλά στέρεο, σταθερό υλικό ώστε να συμβάλει στην υποστήριξη της σπονδυλικής στήλης και να προφυλάσσει από πιθανούς τραυματισμούς από αιχμηρά αντικείμενα

5. Τέλος, αυτονόητο είναι ότι εφόσον το θέμα του βάρους είναι το κυρίαρχο που μας απασχολεί, θα πρέπει και το ίδιο το σακίδιο να είναι κατά το δυνατό όσο ελαφρύτερο γίνεται (χωρίς βέβαια αυτό να αποτελεί μειονέκτημα για την αντοχή του)


Θα πρέπει να προσθέσουμε ότι τελευταία υπάρχουν και αρκετές εναλλακτικές προτάσεις για σχολικά σακίδια που μπορούν να θεωρηθούν εργονομικά αποδεκτές και μπορούν να αποτελέσουν πολύ καλές λύσεις. Π.χ. η επιλογή συρόμενου σακιδίου με ροδάκια (τύπου τρόλεϊ) που θα μας απάλλασσε ολοκληρωτικά από το να κουβαλάμε το βάρος, ή τα σακίδια που μοιράζουν το βάρος σε δύο θήκες, εμπρός και στην πλάτη, ή στους δύο ώμους βελτιώνοντας τη. στάση και διαιρώντας την επιβαλλόμενη καταπόνηση. Ωστόσο αν και αρκετά αξιόλογες και αποδοτικές ίσως θεωρηθούν αρκετά «προχωρημένες» και δυσεφάρμοστες για τα «ελληνικά δεδομένα» για αυτό και δεν αναπτύσσονται εδώ.


Οδηγός Χρήσης Σχολικού Σακιδίου:

Ακόμα όμως κι αν έχετε αγοράσει το ιδανικό σακίδιο πλάτης δεν έχουμε καταφέρει τίποτα σημαντικό αν δεν το φορτώνετε και δεν το χρησιμοποιείτε σωστά. Οι βασικοί κανόνες που θα πρέπει να ακολουθούνται είναι οι παρακάτω:

1. Το μέγιστο συνιστώμενο (επιτρεπόμενο πιο αυστηρά) βάρος του σακιδίου δεν μπορεί να ξεπερνά κατά περίπτωση το 10-15% του σωματικού βάρους του μαθητή. (σημειώνεται και πάλι ότι σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει το βάρος του σακιδίου πλάτης να υπερβαίνει τα 11,5 κιλά)

2. Η σωστή θέση του σακιδίου παίζει τον πρωτεύοντα ρόλο για την αποφυγή τραυματισμών και καταπονήσεων της σπονδυλικής στήλης και των μυών. Η σωστή θέση του σακιδίου είναι να είναι τοποθετημένο στο κέντρο της πλάτης και κατακόρυφα και οριζόντια, στο ύψος της ωμοπλάτης και σε καμία περίπτωση χαμηλότερα από την οσφυϊκή μοίρα. Για το λόγο αυτό το σακίδιο θα πρέπει:

2.1. Να ξεκινάει περίπου 5 εκατοστά κάτω από την γραμμή των ώμων (δες παραπάνω)

2.2. Να μην κατεβαίνει κάτω από 10 εκατοστά από τη γραμμή της μέσης (τη γραμμή που διέρχεται από τον αφαλό και όχι υποχρεωτικά το ύψος της ζώνης καθώς αυτό ποικίλει )

2.3. Τα λουριά να περνούν από το μέσον της απόστασης μεταξύ λαιμού και άρθρωσης του ώμου. Ταυτόχρονα θα πρέπει και τα λουριά των ώμων αλλά και της μέσης και του στήθους αν υπάρχουν, να είναι σφιγμένα αρκετά ώστε να προσφέρουν σταθερότητα και κράτημα (και να διατηρούν το φορτίο κατά το δυνατό πιο κοντά στο κ.β. του σώματος) αλλά όχι υπερβολικά ώστε να μειώνουν την άνεση του παιδιού

3. Εξίσου σημαντικό ρόλο παίζει και η σωστή φόρτωση του σακιδίου.

3.1. Να τοποθετείτε το βαρύτερα αντικείμενα στον πάτο του σακιδίου και προς την πλάτη ώστε το μεγαλύτερο ποσοστό του φορτίου να μεταφέρεται προς τους γοφούς.

3.2. Προτιμήστε τα πιο επίπεδα αντικείμενα (ογκώδη βιβλία-τετράδια-λάπτοπ) να τοποθετούνται παράλληλα με την πλάτη, ενώ τα πιο αιχμηρά μπροστά ώστε να εξασφαλίζεται η φυσική καμπυλότητα της σπονδυλικής στήλης

3.3. Να χρησιμοποιείτε τα χωρίσματα που πιθανόν να έχει το σακίδιο για την σταθερότερη τοποθέτηση των πραγμάτων

4. Αν το βάρος και πάλι είναι μεγαλύτερο από το συνιστώμενο ή το παιδί συνεχίζει να διαμαρτύρεται ή το βλέπετε να δυσκολεύεται να φορέσει και να κουβαλήσει την τσάντα του (θυμηθείτε, δεν πρέπει να φτάνει στα όριά του σε καμία περίπτωση, όσο ελαφρύτερα τόσο καλύτερα) μπορείτε να δοκιμάσετε εναλλακτικές λύσεις όπως:

4.1. Αφήστε ότι θεωρείτε ως μη απολύτως αναγκαίο εκτός της τσάντας (και πραγματικά με μια πρόχειρη έρευνα θα βρείτε αρκετά)

4.2. Ελέγξτε αν μπορεί ο μαθητής να αφήσει κάποια βιβλία στο σχολείο ή να χρησιμοποιήσει διπλές σειρές βιβλίων για το σχολείο και για το σπίτι

4.3. Ετοιμάστε ξεχωριστές τσάντες για τις διαφορετικές δραστηριότητες του παιδιού. Αν για παράδειγμα μετά το σχολείο ακολουθεί γυμναστήριο ή φροντιστήριο ξένων γλωσσών ή μουσική αντί να φορτώνετε από το πρωί σε μια τσάντα όλο το βάρος, ετοιμάστε ξεχωριστές τσάντες για κάθε μια δραστηριότητα που θα κουβαλάτε στο αυτοκίνητο

4.4. Αν παρόλα αυτά πρέπει να κουβαλήσει επιπλέον φορτίο το παιδί, μπορείτε να εξετάσετε την περίπτωση να το κρατάει στο χέρι, σε μια άλλη τσάντα. Αν και πιο δεσμευτικό είναι σίγουρα προτιμότερο από το να το φορτωθεί στην πλάτη.

5. Τέλος όσο κι αν φαίνεται γενικό, ενισχύστε τη φυσική δραστηριότητα του παιδιού. Ένα ευλύγιστο και εξασκημένο σώμα θα αντιμετωπίσει λιγότερα προβλήματα με το κουβάλημα του φορτίου από ένα σώμα που ακολουθεί καθιστική ζωή.

*παρατηρώ τώρα από το μπαλκόνι μου τα παιδιά του απέναντι Δημοτικού σχολείου που επιστρέφουν σπίτι τους και διαπιστώνω κάτι που πιθανόν ανατρέπει τον αρχικό συλλογισμό μου. Ελάχιστα παιδιά κουβαλάνε τα σακίδιά τους. Τα περισσότερα με το που περνάνε την πόρτα του σχολείου δίνουν με έκδηλη ανακούφιση την τσάντα τους στο γονιό. Ίσως λοιπόν το θέμα μου να μην έπρεπε να είναι η εργονομική αξιολόγηση των σχολικών σακιδίων μόνο για τα παιδιά αλλά και για τους… γονείς μιας και αυτοί επωμίζονται ένα μεγάλο κομμάτι του «σχολικού φόρτου» .

ΠΗΓΕΣ:

http://www.ergonomics.gr

http://www.ergoweb.com/

http://www.ergonomics.org.uk/

http://ergonomics.about.com/

http://ergonomicedge.wordpress.com/

Κατεβάστε το άρθρο σε μορφή pdf από το σύνδεσμο εδώ


Where Am I?

You are currently browsing the εργονομική αξιολόγηση category at The Human Factor - Εργονομία (στα ελληνικά).

Αρέσει σε %d bloggers: