Εργονομικός Σχεδιασμός Ιατρικών Προϊόντων

03/05/2012 § Σχολιάστε

Κατά το σχεδιασμό ιατρικών προϊόντων η ασφαλειά είναι η υψηλότερη προτεραιότητα αλλά συχνά η έμφαση δίνεται στην προστασία του ασθενή. Ωστόσο στην πραγματικότητα ο κίνδυνος για τους εργαζόμενους στο χώρο της υγείας (ιατρούς, νοσηλευτές) είναι αρκετά μεγαλύτερος, λόγω της πολύ αυξημένης επαφής τους με τα προϊόντα.

Για να επιτευχθεί η μείωση του κινδύνου για τους εργαζόμενους στον ιατρικό χώρο απαιτείται μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση του σχεδιασμού των προϊόντων.

Η μελέτη της συμπεριφοράς του χρήστη μπορεί να οδηγήσει σε σχεδιαστικές λύσεις που θα αποτρέπουν πιθανά λάθη και τραυματισμούς από τη χρήση του προϊόντος (πχ τρύπημα, κόψιμο, έγκαυμα).

Η μελέτη της ευχρηστίας  μπορεί να ταυτοποιήσει άμεσους κινδύνους κατά την πρώτη χρήση ενός προϊόντος αλλά και να συμβάλει στην βελτίωση της εμπειρίας του χρήστη γενικά (ελαχιστοποίηση λαθών κατά τη χρήση, π.χ. υπερδοσολογία) και καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του προϊόντως (π.χ να «σβήνεται» η κλίμακα μέτρησης μετά από πολύχρονη χρήση).

Τέλος η ευρύτερη εργονομική αξιολόγηση μπορεί να καθορίσει τους κινδύνους από τη μακροχρόνια, επαναλαμβανόμενη χρήση του προϊόντος (κούραση,χρόνιες παθήσεις πχ σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα).

Ο συνδυασμός των τριών αυτών προσεγγίσεων μπορεί να οδηγήσει σε ένα ολιστικό, προσανατολισμένο στην ασφάλεια σχεδιασμό.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής αυτής της προσέγγισης είναι παρακάτω πρόταση για τον επανασχεδιασμό των συρίγγων.

Τα οφέλη από το διαφορετικό σχεδιασμό είναι πιστεύω ήδη εμφανή για τους επαγγελματίες που χρησιμοποιούν καθημερινά σύριγγες.

Η δυνατότητα χρήσης με το ένα χέρι, το να μπορούν να τοποθετήσουν, να ανοίξουν αλλά να «καπακώσουν»  με ευκολία, ταχύτητα και ασφάλεια τη βελόνα (σχεδόν με το ένα δάχτυλο) αμέσως μετά τη χρήση είναι χαρακτηριστικά που εξασφαλίζουν ότι ελαχιστοποιείται ο  κίνδυνος να τρυπηθούν κατά την τοποθέτηση της βελόνας (διατηρώντας ταυτόχρονα την αποστείρωσή της) αλλά και κάτα την αποσύνδεσή της μετά τη χρήση (αποφεύγοντας πιθανές μολύνσεις). Η όλη διαδικασία απλοποιείται χωρίς σημαντική αύξηση του κόστους στα αναλώσιμα και του χρόνου εκτέλεσης της.

Φυσικά ο στόχος της ανάρτησης δεν είναι διαφημιστικός. Άλλωστε υπάρχουν κι άλλες εξίσου αξιόλογες προτάσεις πάνω στο συγκεκριμένο παράδειγμα. Στόχος είναι να δείξουμε πως με την απλή εφαρμογή των πρακτικών και των «νόμων» του εργονομικού σχεδιασμού μπορούμε να κάνουμε της δουλειά μας (στην προκειμένη περίπτωση τη δουλειά των επαγγελματιών στο χώρο της υγείας) απλούστερη, ευκολότερη και το κυριότερο ασφαλέστερη.

Υ.Γ. 1  αν κάποιος ενδιαφέρεται περισσότερο μπορεί να βρει πληροφορίες για τα συγκεκριμένα προϊόντα εδώ ( BD_SafetyGlide_Brochure   BD_Eclipse_Brochure) και εδώ

Υ.Γ.2 φυσικά και η ανάρτηση είναι «αφιερωμένη»!

Advertisements

Χρώμα, ψυχολογία και εμπειρία του χρήστη

26/04/2012 § Σχολιάστε

Η παρούσα ανάρτηση είναι «δανεισμένη». Η πηγή της βρίσκεται στην πολύ ενδιαφέρουσα ιστοσελίδα http://usabilitygeek.com

Φυσικά μια τέτοια ανάρτηση δεν μπορεί να είναι πλήρης καθώς ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δωθεί στις διαφορετικές σηματοδοτήσεις που έχουν τα χρώματα σε διαφορετικούς πολιτισμούς αλλά και την εξατομικευμένη σημασία που μπορεί να αποδώσει ο καθένας από εμάς με βάση τις ατομικές του εμπειρίες και πεποιθήσεις σε αυτά. Έτσι θα πρέπει να αντιμετωπιστεί η χρησιμότητας της παρούσας ανάρτησης ως η αφορμή για μια ευρύτερη συζήτηση και ευαισθητοποίηση πάνω στην επίδραση του χρώματος στον καθένα μας.

Color User Experience (UX) And Psychology
Το χρώμα παίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της εμπειρίας του χρήστη. Εκπέμπει ένα ψυχολογικό μήνυμα προς το χρήστη και έτσι η επιλογή του κατάλληλου χρώματος για το λόγοτυπο ή το προϊόν καθίσταται ζωτικής σημασίας καθώς συμβάλει ώστε αυτό να είναι άμεσα αναγνωρίσιμο και ταυτοποιήσιμο.

Η Coca-Cola είναι κόκκινη ενώ  ο τηλεφωνικός κολοσσός AT&T είναι μπλέ και αυτό δεν αποτελεί φυσικά σύμπτωση. Η κατάλληλη επιλογή του χρώματος είναι σημαντική για τη δημιουργία μιας θετικής εικόνας στους χρήστες. Επιπλέον, το χρώμα παίζει μεγάλο ρόλο στο επίπεδο της «αναγνώρισης» του προϊόντος. Διεγείρει τις αισθήσεις, μεταδίδοντας ακαριαία το μήνυμα με τρόπό που κανένα άλλο μέσο δεν μπορεί. Στην παρούσα ανάρτηση παρουσιάζεται η επίδραση των διαφόρων χρωμάτων στην ψυχολογία του χρήστη.

Μπλε

Color User Experience (UX) And Psychology - Blue Twitter Logo

Το μπλε είναι το χρώμα του παραδείσου και τον ωκεανών και φέρνει στο μυαλό ην αίσθηση της ειρήνης της ηρεμίας και της γαλήνης. Συνεπάγεται  την αφοσίωση, την  εμπιστοσύνη, τη νοημοσύνη, διάνοια, την πίστη και την αλήθεια. Χρησιμοποιείται συνήθως από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα διότι γίνεται τους δίδει την εικόνα της αξιόπιστίας, της ασφάλειας και της συνέπειας. Μια επιπλέον ιδιότητα που συνδέεται συνήθως με το μπλε είναι η αίσθηση της καθαριότητας και ως εκ τούτου συχνά χρησιμοποιείται για να διαφημίσει τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες που θέλουν να προβάλουν αυτό το χαρακτηριστικό, όπως το νερό και συναφή προϊόντα π.χ. υγρά καθαρισμού.

Το μπλε φέρνει στο νου τους ουρανούς και τις θάλασσες. Ως εκ τούτου, μερικές αεροπορικές εταιρείες, αεροδρόμια και εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον ναυτιλιακό κλάδο τείνουν να υιοθετήσουν αυτό το χρώμα στα σήματά τους. Ένας άλλος τομέας όπου το μπλε χρώμα χρησιμοποιείται είναι οι βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας και πληροφορικής και αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το μπλε συνδέεται με διάνοια και τη γνώση. Οι ελαφρές αποχρώσεις του μπλε συνδέονται συχνά με την ευεξία, την υγεία, την ειρήνη και τον διαλογισμό και ως εκ τούτου μπορούν να βρεθούν να χρησιμοποιούνται από spa, κλινικές, κέντρα γιόγκα και γυμναστήρια.

Κόκκινο

Color User Experience (UX) And Psychology - Red Pinterest Logo

Το κόκκινο χρώμα προκαλεί πραγματικά την υπόφυση και επιταχύνει το ρυθμό της καρδιάς, προκαλώντας κατά συνέπεια το άτομο που το βλέπει να αναπνέει πιο γρήγορα. Αυτή η ενστικτώδης αντίδραση κάνει κόκκινο επιθετικό, ζωντανό, διεγερτικό και του δίνει τη ιδιότητα να τραβάει την προσοχή του χρήστη. Έτσι, αν κάποιος θέλει να προκαλέσει μια έντονη αντίδραση, το κόκκινο χρώμα είναι πάντα μια ασφαλής επιλογή.  Εν τούτοις προσοχή, το κόκκινο συνδέεται επίσης με τον κίνδυνο και την υποχρέωση.

Πράσινο

Color User Experience (UX) And Psychology - Green Carlsberg Logo

Το πράσινο είναι ένα χρώμα που συνδέεται γενικά με την φύση, την ειρήνη, την ευημερία και τη φρεσκάδα. Διαφορετικές αποχρώσεις του πράσινου, ωστόσο μπορεί να προκαλέσουν διαφορετικά συναισθήματα. Το βαθύτερο πράσινο συνδέεται με τον πλούτο και κύρος, ενώ ελαφρύτερες αποχρώσεις του πράσινου θεωρούνται ως επί το πλείστον ενδεικτικές της ηρεμίας και της γαλήνης. Σε αντίθεση με το κόκκινο, το πράσινο σημαίνει ασφάλεια και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να διαφημίσει φιλικά προς το περιβάλλον ή ιατρικών προϊόντα.

Κίτρινο

Color User Experience (UX) And Psychology - Yellow Lucozade Logo

Για όλους τους ανθρώπους της γης, ακόμα και τα παιδιά, το κίτρινο χρώμα συνδέεται με τον ήλιο και ως εκ τούτου μεταδίδει  την εμπιστοσύνη, την θετική ενέργεια, το φως και τη ζεστασιά. Το ανθρώπινο μάτι βλέπει το κίτρινο πριν από κάθε άλλο χρώμα και αυτό το καθιστά μια εξαιρετική επιλογή για τις βιτρίνες των καταστημάτων. Πιστεύεται επίσης ότι ορισμένες αποχρώσεις του κίτρινου μπορούν να προσφέρουν έμπνευση, δημιουργική σκέψη και ενέργεια.

Μωβ

Color User Experience (UX) And Psychology - Purple Yahoo Logo

Το μωβ τείνει να είναι το χρώμα που επιλέγεται από τους δημιουργικούς ανθρώπους. Φέρνει στο νου το μυστήριο, την ανωτερότητα, τον μυστικισμό αλλά είναι και το χρώμα των βασιλικών οίκων, ενώ η απόχρωση λεβάντας μπορεί να προκαλεσεί  αναπόληση και συναισθηματισμό.

Ροζ

Color User Experience (UX) And Psychology - Pink hmv Logo

Τα συναισθήματα που το ροζ χρώμα προκαλεί διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την ένταση του χρώματος. Ένα φωτεινό ροζ φέρνει στο νου τα νιάτα, τη διασκέδαση και τον ενθουσιασμό και συνιστάται για λιγότερο ακριβά προϊόντα μόδας ή για γυναίκες ή κορίτσια, ενώ ελαφρύτερα ροζ είναι περισσότερο συνδεδεμένα με τον ρομαντισμό.

Πορτοκαλί

Color User Experience (UX) And Psychology - Orange JBL Logo

Το πορτοκάλι είναι ένα άλλο χαρούμενο χρώμα που μεταδίδει την αίσθηση της ζωντάνιας, της διασκέδαση και την ενεργητικότητας.  Η έρευνα έδειξε ότι οι πιο ανοιχτόχρωμες αποχρώσεις του πορτοκαλί συνδέονται  περισσότερο με πολυτελείς αγορές, ενώ οι πιο φωτεινές αποχρώσεις βρίσκουν έδαφος στο πιο νεανικό κοινό.

Καφέ

Color User Experience (UX) And Psychology - Brown UPS Logo

Το καφέ είναι ένα γήινο χρώμα που φέρνει στο νου την απλότητα, σταθερότητα και ανθεκτικότητα. Μερικές φορές, ανάλογα με την απόχρωση του καφέ που έχει επιλεγεί, μπορεί να προκαλέσει αρνητική αντίδραση από τους καταναλωτές που το συσχετίζουν με το βρώμικο, αλλά κάποιες αποχρώσεις, όπως αυτές του πηλού αποσπούν πολύ πιο ευνοϊκές αποκρίσεις από τους καταναλωτές.

Μαύρο

Color User Experience (UX) And Psychology - Black Gibson Logo

Το μαύρο θεωρείται ως το πιο σοβαρό, επίσημο και τολμηρό χρώμα αν και κατ’ ουσίαν το μαύρο είναι πραγματικά η πλήρης απουσία του χρώματος και του φωτός. Χρησιμοποιείται συνήθως και συνδέεται με το προϊόντα κύρους, εκλεπτισμένα και ακριβά. Στη βιομηχανία της μόδας είναι μαύρο συμβολίζει την κομψότητα και την εξουσία. Γι ‘αυτό και επιλέγεται συχνά ως επίσημη ενδυμασία.

Ωστόσο απαιτείται προσοχή στην επιλογή του μαύρου ως το κύριο χρώμα ενός λογότυπου, ή του διαφημιστικού υλικού αλλά και κατά  το σχεδιασμό των ιστοσελίδων. Το μαύρο απορροφά και διαχέει κάθε χρώμα που το περιβάλλει, και έτσι πρέπει κανείς να διαλέξει και το κατάλληλο χρώμα για να επιτύχει την κατάλληλη αντίθεση και συνδυασμό. Προτείνεται για το λόγο αυτό η χρήση με όλες τις αποχρώσεις του γκρι και του άσπρου. Ωστόσο, ο συνδυασμός με το μαύρο χρώματος μπορεί να κάνει τα φωτεινά και ζωντανά χρώματα πραγματικά να ξεχωρίσουν. Θα πρέπει να αποφεύγεται η χρήση του μαύρου ως υπόβαθρο στο σχεδιασμό εντύπων ή περιεχομένου για τον ιστό ιδιαίτερα όταν υπάρχει πλούσιο περιεχόμενο (κείμενο) καθώς θα καταστήσει το κείμενο δυσανάγνωστο (εκτός του ότι θα καταναλώσει αν πρόκειται για έντυπο υλικό και μεγάλη ποσότητα μελανιού, με το ανάλογο κόστος). Από την άλλη πλευρά, το μαύρο φόντο μεταφέρει το επίκεντρο της προσοχής του χρήστη στο περιεχόμενο (φωτογραφία, εικονογράφηση κτλ) αποτελώντας έτσι την ιδανική επιλογή των χρωμάτων για παρουσίαση αντίστοιχων θεμάτων (π.χ. online portfolios)

Λευκό

Color User Experience (UX) And Psychology - White Apple Logo

To λευκό  είναι πάντα το χρώμα που φέρνει στο νου την καθαριότητα, την αγνότητα και την απλότητα. Συνδέεται επίσης με το φως, καλοσύνη, θετικότητα, την ειρήνη, την ταπεινότητα και την αθωότητα. Το λευκό μπορεί να αντιπροσωπεύει την επιτυχία ή ένα νέο ξεκίνημα, όπως η γέννηση ή τον γάμο (κυρίως στις δυτικές κουλτούρες).

Χρησιμοποιείται συχνά στη διαφήμιση καθώς το ανθρώπινο μάτι βλέπει ως ένα λαμπρό χρώμα και βοηθά στη μετάδοση ενός σαφούς και καθαρού μηνύματος. Δεδομένου ότι συνδέεται με την ασφάλεια και την καθαρότητα,συναντάται συνήθως στα ιατρικές και φαρμακευτικά προϊόντα. Έτσι, είναι αρκετά συχνό σε νοσοκομεία, κλινικές, εργαστήρια και στα ρούχα του προσωπικού τους, όπως γιατροί, νοσοκόμοι, χειρουργοί και επιστήμονες. Επίσης συνδέεται με το σχεδιασμό βρεφικών προϊόντων  τον ιατρικό και φαρμακευτικό εξοπλισμό, τα προϊόντα διατροφής και απώλειας βάρους, τα γαλακτοκομικά προϊόντα αλλά και τα προϊόντα υψηλής  τεχνολογίας.

Ευρετική αξιολόγηση του ιστοτόπου Tumblr.com (Tumblr.com Heuristics Evaluation)

12/04/2012 § Σχολιάστε

Στα πλαίσια μιας εργασίας για το μεταπτυχιακό μου κλήθηκα να αξιολογήσω με τη βοήθεια της τεχνικής της ευρετικής αξιολόγησης την χρηστικότητα του περιβάλλοντος εργασίας του ιστοτόπου Tumblr.com.

Για το σκοπό αυτό και βασιζόμενος σε ήδη ανεπτυγμένες τεχνικές και λίστες ευρετικής αξιολόγησης, καθώς και σε βασικές αρχές ευχρηστίας (αναλυτική βιβλιογραφία παρουσιάζεται στο τέλος της ανάρτησης), ανέπτυξα δύο ομάδες-λίστες ευρετικής αξιολόγησης οι οποίες εξετάζουν τη χρηστικότητα του περιβάλλοντος του ιστοτόπου Tumblr.com από την προοπτική των δύο κύριων κατηγοριών των χρηστών του, αυτής του αναγνώστη του ιστολογίου αλλά και αυτής του συγγραφέα/διαχειριστή. Στόχος είναι η διερεύνηση της χρηστικότητας των λειτουργιών της διεπαφής (των τυπικών λειτουργιών που προσφέρονται δωρεάν στους χρήστες) για τη δημιουργία περιεχομένου και τη διαχείριση του ιστολογίου (για τους συγγραφείς) αλλά και του αποτελέσματος τους όπως  αυτό παρουσιάζεται ως διαθέσιμο προς «κατανάλωση» και αλληλεπίδραση με τους αναγνώστες του κάθε ιστολογίου.

Επειδή η εργασία έγινε στην αγγλική γλώσσα και η αγγλική διαθέσιμη ορολογία είναι συγκριτικά πιο ακριβής, κάτω από κάθε πρόταση παρατίθεται και η αγγλική μετάφραση. Θα ήθελα να ζητήσω προκαταβολικά την κατανόηση σας για τις ανακρίβειες της ελληνικής απόδοσης και να κάνω παράκληση για οποιαδήποτε πρόταση για χρήση ορθότερων ή καταλληλότερων όρων. Φυσικά οποιαδήποτε συζήτηση/ πρόταση/σχόλιο πάνω στο περιεχόμενο και τη μορφή της λίστας των heuristics είναι επίσης καλοδεχούμενη και επιθυμητή.

Σαν εισαγωγή στην έννοια της ευρετικής αξιολόγησης παραθέτω την παρακάτω παρουσίαση (πηγή εδώ)

ΕΥΡΕΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ : ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΠΟ ΕΙΔΙΚΟΥΣ

1) ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ:
Η ευρετική αξιολόγηση»Heuristic Evaluation», είναι μια υποκειμενική τεχνική που μας επιτρέπει να ανακαλύψουμε τα σφάλματα ευχρηστίας δικτυακών τόπων. Είναι αποτέλεσμα έρευνας των Jacob Nielsen και Rolf Molich που διεξήχθη στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Η μέθοδος αυτή βασίζεται σε μια λίστα απο δέκα κανόνες ή αρχές ευχρηστίας δηλαδή «ευρετικά κριτήρια». Αξίζει να αναφερθεί ότι παλαιότερα οι κανόνες σχεδιασμού μιας σελίδας σύμφωνα με μετρήσεις είχαν ανέλθει σε 850 εκατομμύρια. Θεωρείται μια από τις αποτελεσματικότερες αλλά ταυτόχρονα μια απο τις πιο δαπανηρές μεθόδους αξιολόγησης ευχρηστίας. Η αξιολόγηση αυτή στοχεύει σε δύο κύρια σημεία, τη γενική σχεδίαση των οθονών του συστήματος και τη ροή διαλόγων, μηνυμάτων και ενεργειών που απαιτούνται για να γίνει μια συγκεκριμένη εργασία. Παράλληλα, η συγκεκριμένη μέθοδος πραγματοποιείται από έμπειρους αξιολογητές οι οποίοι δεν έχουν εμπλακεί στην ανάπτυξη του συστήματος και εργάζονται μόνοι τους για να μην επηρεάζονται έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η ανεξαρτησία της γνώμης τους. Επιπλεόν ο κάθε ιστότοπος αξιολογείται με όποιο από τα κριτήρια επιθυμεί ο εκάστοτε αξιολογητής και ελέγχεται τουλάχιστον δύο φορές από τον κάθε χρήστη για καλύτερα αποτελέσματα. Την πρώτη φορά που αξιολογείται ο κάθε ιστότοπος συνήθως ανιχνεύονται λάθη που μπορεί να αντιμετωπίσουν μη έμπειροι χρήστες, οπότε οι έμπειροι τα βρίσκουν με ιδιαίτερη ευκολία. Επίσης, αναζητούνται από τους έμπειρους χρήστες προβλήματα σε σχέση με το νοητικό μοντέλο του κάθε δικτυακού τόπου. Τη δεύτερη φορά που ελέγχεται η αξιοπιστία του κάθε δικτυακού τόπου ελέγχονται οι πρωτεύοντες στόχοι των χρηστών όπως για παράδειγμα οδηγίες σχεδιασμού και άλλα. Επιπλέον μπορεί να πραγματοποιηθεί και τρίτη εξέταση του ιστοτόπου προκειμένου να ανιχνευτούν τυχόν λάθη όταν υπάρχει χρόνος. Οι αξιολογητές έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν διευκρινίσεις για τη χρήση του δικτυακού τόπου και μετά τον εντοπισμό κάποιου λάθους αλλά και νωρίτερα. Τέλος πραγματοποιείται μια κοινή λίστα αναφοράς των προβλημάτων που εντοπίστηκαν από όλους τους αξιολογητές και συνολική αξιολόγηση αυτών των προβλημάτων.

2) ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ:
Η ευρετική αξιολόγηση αποτελεί μια τεχνική αξιολόγησης της ευχρηστίας δικτυακών τόπων η οποία παρουσιάζει ορισμένα πλεονεκτήματα αλλά και μερικά μειονεκτήματα, όπως κάθε τεχνική φυσικά. Πιο αναλυτικά, τα θετικά στοιχεία της συγκεκριμένης μεθόδου έχουν ως εξής: Πρώτον, είναι μια μέθοδος κατανοητή και εύκολη στην εφαρμογή της καθώς επίσης και αποτελεσματική αφού εντοπίζει την πλειοψηφία των σφαλμάτων μιας διεπιφάνειας χρήσης. Δεύτερον, είναι μια σχετικά φθηνή μέθοδος καθώς είναι πιο εύκολο να βρει κανείς ειδικούς διαθέσιμους να κάνουν αξιολόγηση παρά χρήστες. Επιπλέον, η ευρετική αξιολόγηση μπορεί να εφαρμοσθεί ακόμη και στα αρχικά στάδια σχεδίασης μιας ιστοσελίδας προκειμένου να αποφευχθούν σοβαρά λάθη. Παράλληλα, η συγκεκριμένη μέθοδος μπορεί να πραγματοποιηθεί εκτός από ειδικούς και από απλούς χρήστες. Επίσης, η ευρετική αξιολόγηση διαθέτει μια μινιμαλιστική προσέγγιση ενω παράλληλα αποτελεί μια από τις γρηγορότερες μεθόδους εύρεσης προβλημάτων στην διεπιφάνεια χρήσης καθώς βασίζεται σε ένα μικρό αριθμό ευρετικών κανόνων, ενώ παράλληλα, οι εξειδικευμένοι αξιολογητές μπορούν να παράγουν υψηλής ποιότητας αποτελέσματα σε στενά χρονικά περιθώρια. Όμως, αξίζει να αναφερθούν και τα αρνητικά σημεία της ευρετικής αξιολόγησης από ειδικούς. Πιο συγκεκριμένα, η τεχνική αυτή εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις δεξιότητες και την εμπειρία των αξιολογητών, καθώς οι αξιολογητές θα πρέπει να μπορούν να δουν το σύστημα με τα μάτια των χρηστών. Οι αρχάριοι αξιολογητές είναι χαμηλού επιπέδου αξιολογητές καθώς δεν διαθέτουν πείρα. Αντιθέτως, οι ειδικοί αξιολογητές είναι 1-8 φορές καλύτεροι από τους αρχάριους και οι διπλά ειδικοί είναι 2,7 φορές ακόμα καλύτεροι. Επιπλέον, αρκετά σημαντικά προβλήματα δεν γίνονται αντιληπτά ακόμα και από τους πιο έμπειρους χρήστες, γι’ αυτό η ευρετική αξιολόγηση θα πρέπει να συνδυάζεται και με άλλες μορφές αξιολόγησης. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη μέθοδος δεν αποτελεί πανάκεια καθώς, δεν μπορεί να εφαρμοσθεί σε όλες τις περιπτώσεις αξιολόγησης.

3) ΤΑ 10 ΕΥΡΕΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ NIELSEN: Αξίζει να αναφερθεί ότι πριν την δεκαετία του ΄90 υπήρχαν αρκετές λίστες με πληθώρα κανόνων που αξιολογούσαν την ευχρηστία διεπιφανειών χρήσης. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούνοι οι Smith και Mosier οι οποίοι το 1986 διατύπωσαν 944 κανόνες, ο Brown ο οποίος το 1989 διατύπωσε 302 κανόνες αξιολόγησης, και τέλος ο Mayhew το 1992 δημιούργησε μια λίστα απο 288 κανόνες. Σύμφωνα όμως με έρευνα που πραγματοποίησαν ο Jacob Nielsen και ο Rolf Molich στις αρχές της δεκαετίας του 1990, κατάφεραν να ομαδοποιήσουν όλους αυτούς τους κανόνες αξιολόγησης ευχρηστίας σε μόλις 10, οι οποίοι έχουν ως εξής:
1. Ενημέρωση για την κατάσταση του συστήματος (δηλαδή οι χρήστες πρέπει να γνωρίζουν την πορεία των ενεργειών τους).
2. Αντιστοίχηση συστήματος- πραγματικού κόσμου ( δηλαδή να είναι κατανοητό το επίπεδο της γλώσσας και να χρησιμοποιούνται καθαρά σύμβολα).
3. Ελευθερία και έλεγχος από τον χρήστη ( δηλαδή ύπαρξη καθαρών εξόδων όπως η ύπαρξη κουμπιού που θα οδηγεί στην κεντρική σελίδα).
4. Διατήρηση συνέπειας και συνέχειας στο μοντέλο πλοήγησης και δόμησης της σελίδας ( δηλαδή η ίδια ενέργεια θα πρέπει να γίνεται πάντα με τον ίδιο τρόπο σε κάθε σημείο της διεπιφάνειας).
5. Αποφυγή λαθών ( δηλαδή έλεγχος για συνδέσμους που δεν οδηγούν πουθενά και έλεγχος εγκυρότητας).
6. Αναγνώριση αντί για ανάκληση ( δηλαδή να υπάρχουν σωστά ονόματα στα αντικείμενα πλοήγησης, ώστε να μην χρειάζεται περαιτέρω νοητική επεξεργασία).
7. Προσαρμοστικότητα και αποδοτικότητα ( λ.χ. να επιτρέπεται η χρήση σύνθετων τεχνικών αναζήτησης κλπ.).
8. Καλαίσθητος μινιμαλιστικός σχεδιασμός ( λ.χ. να μην υπάρχει περιττή πληροφορία που να μπερδεύει τους χρήστες).
9. Αναγνώριση και ανάνηψη από λάθη ( όπως εξήγηση των σφαλμάτων σε καθαρή και κατανοητή γλώσσα).
10. Παροχή βοήθειας και τεκμηρίωσης ( λ.χ. ύπαρξη χαρτών πλοήγησης, επεξήγηση ενεργειών).

4) ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΦΑΛΜΑΤΑ ( ΠΟΣΟΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΕΣ ΑΡΚΟΥΝ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΛΥΦΘΕΙ ΤΟ 75-80% ΤΩΝ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ):
Όπως ήδη έχει αναφερθεί η ευρετική αξιολόγηση από ειδικούς αποτελεί μια αρκετά γρήγορη μέθοδος τόσο γιατί εργάζονται έμπειροι και εξειδικευμένοι αξιολογητές όσο και γιατί οι κανόνες αξιολόγησης είναι μόλις δέκα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το γεγονός οτι σε έναν πρώτο έλεγχο του δικτυακού τόπου χρειάζονται μόλις πέντε αξιολογητές προκειμένου να καλυφθεί το 75-80% των σφαλμάτων του συγκεκριμένου δικτυακού τόπου, ενώ με έναν δεύτερο θα αποκαλυφθεί το 13% των εναπομεινάντων σφαλμάτων. Παράλληλα αξίζει να αναφέρουμε πως το ποσοστό προβλημάτων που εντοπίζεται από κάθε αξιολογητή εξαρτάται και από την εμπειρία του. Πιο αναλυτικά, οι αρχάριοι αξιολογητές αυτοιί δηλαδή που δεν έχουν καμία εμπειρία αξιολόγησης εντοπίζουν κατα μέσο όρο το 22% των συνολικών προβλημάτων σε μια διεπιφάνεια χρήσης, οι τυπικοί αξιολογητές, διαθέτουν κάποια εμπειρία αξιολόγησης εντοπίζοντας έτσι το 41% των συνολικών σφαλμάτων, ενώ τέλος, οι αξιολογητές με διπλή εξειδίκευση εντοπίζουν περίπου το 60% των συνολικών προβλημάτων. Η εξίσωση που μας δείχνει το ποσοστό λαθών που βρίσκουν οι αξιολογητές είναι η εξής: N(1-(1-L)n). Δίνοντας διάφορες τιμές στην συγκεκριμένη εξίσωση προκύπτει το εξής διάγραμμα:

heur_eval_finding_curve.gif

εικόνα: ποσοστό των προβλημάτων ευχρηστίας που ανιχνεύονται από την ευρετική αξιολόγηση όταν χρησιμοποιούνται διαφορετικοί αριθμοί αξιολογητών.

Για τις λίστες των αρχών της ευρετικής αξιολόγησης πατήστε στον παρακάτω σύνδεσμο:

Γούργουρας Παναγιώτης Lists of Heuristics for Tumblr Interface

Η σχετική βιβλιογραφία είναι η παρακάτω:

Ευρετική αξιολόγηση του περιβάλλοντος εργασίας του Tumblr.com από την προοπτική του «Αναγνώστη»

List of heuristics for “Reader” interface evaluation

ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ (Homepage)

·         Τα στοιχεία επικοινωνίας του συγγραφέα μαζί με πληροφορίες για το προφίλ του να είναι εμφανώς τοποθετημένα (ή προσβάσιμα μέσω εμφανούς συνδέσμου)

Blogger’s personal information/biography/credentials and contact details prominently placed (or clear link/path to them)

 

·         Η θεματολογία του ιστολογίου να είναι εύκολα και άμεσα αναγνωρίσιμη και κατανοητή (μέσω μιας σύντομης περιγραφής ή εμφανούς λίστας ετικετών/ κατηγοριών ή του αρχείου αναρτήσεων)

Blog’s subject quickly and easily identifiable (by a short provided description or through prominently placed list of tags/categories or posts archive)

·         Καταναλωσιμότητα Περιεχόμενου Αρχικής Σελίδας

Homepage consumability:

§  Σημαντικό/Χρήσιμο περιεχόμενο (επιλογή συνδρομής, έρευνα, επικοινωνία με συγγραφέα, αρχείο αναρτήσεων/ετικετών/κατηγοριών) εμφανώς τοποθετημένο στην αρχική σελίδα ή άμεσα προσβάσιμο

Important/ useful content (subscription options, search, contact author, post/tags/categories archives) presented on homepage or within a click navigation

§  Λογικός χρόνος φόρτωσης αρχικής σελίδας  (να μην επιβαρύνεται από πολυμέσα, γραφικά, διαφημίσεις ή αναδυόμενα παράθυρα /μενού)

Reasonable homepage load time (not overloaded with multimedia/visual elements or obtrusive ads and pop-ups)

§  Να ζητείται εγγραφή του αναγνώστη μόνο όταν αυτή είναι απαραίτητη για πρόσβαση σε συγκεκριμένο περιεχόμενο

Avoid unnecessary registration to consume content

§  Η σύνθεση τη αρχικής σελίδας, η δομή της και η λειτουργικότητά της να γίνεται αντιληπτή σε σύντομο χρόνο. Συστήνεται  ο  αισθητικός αλλά ταυτόχρονα  και μινιμαλιστικός σχεδιασμός.

Homepage composition/ Image map digestible in short time. Aesthetic/ minimalist design

§  Χρήση κατάλληλων ¨συνειρμών¨ /¨μεταφορών¨ για την πλοήγηση από και προς την αρχική σελίδα (σύμφωνα με τις γενικά αποδεκτές συμβάσεις που ακολουθούνται στα ιστολόγια ή το διαδίκτυο)

Appropriate metaphor to navigation from homepage (following platform or generally accepted conventions)

·         Η χρησιμοποιούμενη ορολογία να είναι σχετική με το προφίλ των χρηστών και όχι τεχνική ή αργκό

Terminology related to users, not jargon, marketing language

ΠΛΟΗΓΗΣΗ  (Navigation)

·         Η πλοήγηση προς τις κύριες ενότητες όπως το προφίλ, η συνδρομή σε RSS ή newsletter να είναι ξεκάθαρη και διαισθητική.

Navigation path to main sections such as profile page, subscription to RSS, mailing list clear and intuitive

 

·         Να είναι υπάρχουν σταθερά διαθέσιμοι  σύνδεσμοι για την αρχική σελίδα και τις κυριότερες ενότητες σε κάθε σελίδα του ιστολογίου

Persistent link to home page (dashboard) and key pages available in each blog page

 

·         Να υπάρχουν ξεκάθαρες έξοδοι (επιστροφή στην αρχική ή προηγούμενη σελίδα) σε κάθε σελίδα του ιστολογίου

Clearly marked exits on every page – no dead ends

 

·         Τα αποτελέσματα και η ακολουθημένη διαδρομή της πλοήγησης να είναι εμφανή ή άμεσα ανιχνεύσιμα

Feedback of navigation provided through site – path followed evident or retractable

 

·         Να παρουσιάζεται εμφανώς  η  ημερομηνία /ώρα της δημοσίευσης κάθε ανάρτησης

Date/time of publication of each post prominently displayed

 

·         Να υπάρχει πληροφοριακό κείμενο/ hypertext  για κάθε σύνδεσμο ενδεικτικό της διεύθυνσης προς την οποία ανακατευθύνει

Textual context informative – links/hypertext available and indicative of destination

 

·         Η πλοήγηση να μπορεί να εκμεταλλευτεί και να αντικατοπτρίζει τις διάφορες κατηγοριοποιήσεις του περιεχομένου του ιστολογίου (όχι μόνο χρονολογικό αρχείο αλλά και επιλογές πλοήγησης με βάση τις ετικέτες ή τις κατηγορίες ή ακόμα και τη δημοφιλία)

Navigation can take advantage of and reflect content categorization (not only timeline/archive options but exploration options for tags/categorization/popularity)

ΔΙΑΤΑΞΗ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΣΕΛΙΔΑΣ (Page Layout & Visual Design)

·         Οι πιο σημαντικές/ πιο συχνά επισκεπτόμενες λειτουργίες να παρουσιάζονται ¨πριν το δίπλωμα¨ της σελίδας, χωρίς να απαιτείται κατακόρυφη και οριζόντια κύλιση της σελίδας στο παράθυρο της οθόνης

Most important/frequently accessed information/features presented “above the fold”

and without scrolling horizontally

 

·         Τα Οπτικά στοιχεία να μην αποτελούν εμπόδιο για την ευχρηστία της ιστοσελίδας (ευχρηστία κρίσιμων λειτουργιών):

Visual Elements do not compromise usability (of critical task features)

 

§  Να επιτρέπουν λογικό χρόνο φόρτωσης της ιστοσελίδας

Allowreasonablesiteloadtime

§  Η οπτική παρουσίαση να εστιάζεται στο περιεχόμενο και να μην γίνεται υπερβολική χρήση σύνθετων εικόνων και γραφικών

Visual presentation focus on content, images/graphics simple, uncluttered not overused

 

§  Η αναγνωσιμότητα της ιστοσελίδας να εξασφαλίζεται μέσα από ικανοποιητική αντίθεση μεταξύ κειμένου και φόντου, κατάλληλο μέγεθος των χαρακτήρων των γραμματοσειρών και του διάστιχου μεταξύ τους

Adequate text-to-background contrast – font size/spacing easy to read (legible)

 

·         Υποστήριξη  μορφής κατάλληλης για εκτύπωση

A printer friendly version is provided

 

 

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ – ΣΧΟΛΙΑ – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΑΦΗΣ (Design of interaction – comment – contact features)

Ο σχεδιασμός να υποστηρίζει την αναγνώριση και όχι την ανάκληση από τη μνήμη.

Τα πεδία που ζητούν εισαγωγή δεδομένων να προσφέρουν προτεινόμενες τιμές, να παρουσιάζουν τη δομή και το είδος των απαιτούμενων στοιχείων (επεξηγώντας το τι απαιτείται να εισάγει ο χρήστης)

Design for recognition rather than recall. Field in data entry “suggest” default values, display structure and length/format of required field data (explain what entries require)

 

·         Σαφής διάκριση μεταξύ υποχρεωτικών/ προαιρετικών πεδίων

Clear distinction between required/optional fields

·         Η απαιτούμενη πληκτρολόγηση να περιοριστεί στο ελάχιστο με τη χρήση αυτόματης συμπλήρωσης/ αποθηκευμένου κειμένου (από προηγούμενη χρήση)

Typing kept to minimum with accelerators (“remember” input – autocomplete) for return users

 

·         Να προτιμάται η χρήση μενού, πλήκτρων επιλογής, πλαισίων ελέγχου αντί για εισαγωγή κειμένου

Pull down menus, radio buttons, check boxes preferred over text entry

 

·         Ύπαρξη συγκεκριμένη φόρμας επαφής με τον συγγραφέα ή υπερσύνδεσμος για ¨αποστολή email¨ (που να ανακατευθύνει σε κάποιο χρησιμοποιούμενο πρόγραμμα Ηλεκτρ.  Αλληλογραφίας) έτσι ώστε να μην υπάρχει η ανάγκη να θυμάται ο χρήστης ή να ¨μεταφέρει¨ τα στοιχεία επικοινωνίας σε κάποιο άλλο μενού/καρτέλα

Dedicated contact form or “email author” hyperlink available (redirecting to MS Outlook, Thunderbird or web-based email hosts such as Gmail, MSN etc.) so that there is no need to “remember” or “transfer”  contact details to input field in other window/tab

 

·         Να είναι διαθέσιμα εικονίδια/συντομεύσεις/ ειδικά πλήκτρα σε κάθε σελίδα και κάτω από κάθε ανάρτηση για να μπορεί ο αναγνώστης να μοιράζεται ή αναδημοσιεύει περιεχόμενο σε άλλα social media(Facebook, Twitter κλπ.)  τα οποία θα ακολουθούν την ευρύτερα αποδεκτή πρακτική του διαδικτύου ή των ιστολογίων (σε σχέση με την εμφάνιση και τη λειτουργικότητάς τους)

Action icons/shortcuts/dedicated buttons available in each page and/or under each post for sharing/republishing content to other social media (Facebook, Twitter, etc.) that follow internet widely accepted conventions in terms of functionality/appearance.

 

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ (search)

 

·         Το μενού αναζήτησης να είναι άμεσα προσβάσιμο (πεδίο αναζήτησης/σύνδεσμος διαθέσιμος σε κάθε σελίδα)

Easy to access site search (“Search” field/link available in every page)

 

·         Η αναζήτηση να είναι προσανατολισμένη στη δραστηριότητα του χρήστη – δυνατότητα παραμετροποιημένης αναζήτησης με βάση περιεχόμενο/τίτλο αναρτήσεων/ετικέτες/κατηγορίες/ετικέτες πολυμέσων/χρήστες/σχόλια   Search focused on user’s tasks – “suggest” customized search for content/post titles/tags /categories/ multimedia ALT-tags/people (users)/comments

·         Το μενού της αναζήτησης να είναι λειτουργικό και εύχρηστο. Η σελίδα των αποτελεσμάτων εύληπτη, με αποτελέσματα που ταξινομούνται με βάση τη σχετικότητά τους με τους όρους αναζήτησης, δυνατότητα επεξεργασίας και επανυποβολής της αναζήτησης και απόκρυψης επαναλαμβανόμενων αποτελεσμάτων

 Search intuitive to configure, search results clear, useful, ranked by relevance

Search results page easy to edit, resubmit search, not show duplicate results

ΒΟΗΘΕΙΑ, ΑΝΑΔΡΑΣΗ, ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ  (Help, Feedback, Error Management)

·         Ο σύνδεσμος για Βοήθεια να είναι εμφανώς τοποθετημένος και άμεσα προσβάσιμος από κάθε σελίδα

Help link is prominently placed and easily accessible through every page

 

·         Να είναι διαθέσιμη Βοήθεια με βάση το περιεχόμενο και την εργασία που κάνει ο χρήστης – ύπαρξη συνδέσμων προς τη Βοήθεια από τα κύρια μενού (σχόλια/ εγγραφή σε RSS, αναδημοσίευση) και αντίστροφα

Provides form of contextual help – links from the main sections (e.g. comments/ RSS subscription share, republish) into specific help and vice versa

 

·         Να προσφέρεται αποτελεσματική ανάδραση σε λογικό χρονικό διάστημα μετά από κάθε ενέργεια του χρήστη

 Efficient feedback of actions is provided within reasonable time

·         Ύπαρξη συνοχής σχετικά με τα χαρακτηριστικά της παρουσίασης, τη χρήση του κειμένου και τη λειτουργία των ενεργειών μεταξύ των  τμημάτων της ιστοσελίδας

There is internal consistency – including visual identity, use of text, actions performance

 

·         Να ζητείται επιβεβαίωση από το χρήση πριν εκτελεστούν «επικίνδυνες» ενέργειες (πχ. διαγραφή ενός σχολίου, εγγραφή σε RSS, λίστα αλληλογραφίας)

User confirmation is required before carrying out “dangerous” tasks (e.g. delete a comment, subscribe to RSS/ mailing list)

·         Να υποστηρίζονται  οι λειτουργίες/συντομεύσεις  «Αναίρεση» και «Επανάληψη» ενεργειών

“Undo” and “Redo” options are supported

Ευρετική αξιολόγηση του περιβάλλοντος εργασίας του Tumblr.com από την προοπτική του «Ερασιτέχνη Blogger»

List of heuristics for “Hobbyist Blogger” interface evaluation

ΕΓΓΡΑΦΗ –Σ ΥΝΔΕΣΗ  (Sign Up- Log in)

·         Η δημοσία αρχική σελίδα να παρουσιάζει τα χαρακτηριστικά, τη λειτουργικότητα και παραδείγματα ιστολογίων που χρησιμοποιούν τη συγκεκριμένη πλατφόρμα

Public homepage provides prominently based information of weblog platform characteristics/ functionality, examples of blogs using specific platform

 

·         Εύκολη (διαισθητική) διαδικασία εγγραφής/ σύνδεσης σε λογαριασμό

Intuitive registration/sign up process

 

§  Να ζητούνται μόνο τα απολύτως απαραίτητα προσωπικά στοιχεία για εγγραφή/σύνδεση

Require minimum personal data for registration/log in

 

§  Να γίνεται έλεγχος διαθεσιμότητας κατά την επιλογή του ονόματος του ιστολογίου και να εμφανίζεται προεπισκόπηση του ιστολογίου πριν ολοκληρωθεί η εγγραφή (ώστε να αποφεύγονται μη επιβεβαιωμένες/ανεπιθύμητες επιλογές)

Check for blog name availability, show preview of blog before complete registration

 

§  Πριν την ολοκλήρωση των ενεργειών εγγραφής να ζητείται επιβεβαίωση του αποτελέσματός τους.

 Ask for confirmation, provide feedback when complete.

 

§  Να γίνεται φόρτωση των προεπιλεγμένων/ πιο συνηθισμένων ρυθμίσεων ώστε να μπορεί το ταχύτερο δυνατό ο χρήστης να δημοσιεύσει αναρτήσεις

Load default/most common options to enable immediate posting (avoid requiring time consuming set up procedure, but make it available on demand)

ΔΟΜΗΚΕΝΤΡΙΚΗΣΣΕΛΙΔΑΣ(Homepage -dashboard- structure)

·         Η εικόνα/ σύνθεση της κεντρικής σελίδας να είναι κατανοητή και «αναλώσιμη» σε σύντομο χρόνο. Συστήνεται ο αισθητικός και μινιμαλιστικός σχεδιασμός της.

Homepage Composition/Image map digestible in short time. Aesthetic/ minimalist design

 

·         Άμεση και διαισθητική πρόσβαση στις κυριότερες/σημαντικότερες για το χρήστη λειτουργίες. Ευκρινής πλοήγηση προς:

Intuitive access to main/ key user functions, clear path clear to:

 

§  Δημιουργία νέας ανάρτησης

Create new post

 

§  Εξερεύνηση αρχείου αναρτήσεων για επεξεργασία/διαγραφή αναρτήσεων ή σχολίων

Explore post archives to edit/delete posts/comments

§  Επεξεργασία σελίδας προφίλ/ επικοινωνίας με συγγραφέα

Edit profile contact page

 

§  Ρυθμίσεις του ιστολογίου (εμφάνιση ιστολογίου, επιλογής συνδρομής, σελίδες μελών)

Access settings (blog appearance, subscription options, members’ pages)

§  Σελίδα στατιστικών στοιχείων χρήσης/επισκεπτών

Access statistics page

 

·         Προβεβλημένη τοποθέτηση των πιο σημαντικών/ συχνά χρησιμοποιούμενων λειτουργιών

Most important/frequently used functions prominently placed

 

·         Να υπάρχει συσχέτιση της εμφάνισης και λειτουργικότητας της κεντρικής σελίδας με τις ανάγκες του χρήστη. Επιλογή ορολογίας οικείας στο χρήση / όχι αργκό ή «διαφημιστικών» όρων

Match between system and user needs. Terminologies related to users/ not jargon, marketing language.

 

·         Λογικός χρόνος «φόρτωσης»

Reasonable homepage load time

προσαρμογη στις αναγκεσ και τα χαρακτηριστικα της εργασιασ (TaskOrientation)

 

·         Ιεραρχική ανάλυση/παρουσίαση όλων των βασικών εργασιών των χρηστών, εμφανής στη δομή του ιστολογίου

Natural hierarchical decomposition of all key user tasks/ evident in site structure

·         Οι συχνότερες εργασίες να μπορούν να εκτελούνται κατά το δυνατό ευκολότερα (λιγότερες απαιτούμενες ενέργειες από το χρήστη)

Most common tasks can be completed easily (fewer user actions/clicks per task the better)

 

·         Για εργασίες που απαιτούν πολλαπλά βήματα εκτέλεσης να παρουσιάζεται εμφανώς  η ακολουθία των απαιτούμενων ενεργειών και να προσφέρεται  ανάδραση για το στάδιο εκτέλεσης και την απαιτούμενη ροή των εργασιών

For multiple steps tasks, concrete steps in order to complete are listed/ feedback of position and workflow provided

 

·         Να υποστηρίζει  κατάλληλα τα διαφορετικά επίπεδα των χρηστών (αρχάριους/ έμπειρους  χρήστες) προσφέροντας προσαρμοσμένες πληροφορίες – να υπάρχει η δυνατότητα χρήσης συντομεύσεων για τις πιο συχνές εργασίες

Support novice/expert users by different levels of explanations – provide accelerators of common tasks

ΠΛΟΗΓΗΣΗ (Navigation)

·         Οι επιλογές πλοήγησης από την αρχική σελίδα προς τις κυριότερες λειτουργίες να είναι ταξινομημένες σε λογική σειρά (ακολουθώντας τη γενικότερα αποδεκτή πρακτική του διαδικτύου ή της πλατφόρμας) ή  προσανατολισμένες με βάση τη σειρά των εργασιών.

Navigation choices from homepage (dashboard) to main functions ordered in logical (following platform or generally accepted conventions) or task oriented manner

·         Να υπάρχει σταθερός σύνδεσμος προς την αρχική και τις κυριότερες σελίδες του ιστολογίου

Persistent link to homepage (dashboard)  and key pages through site

 

·         Να υπάρχουν ξεκάθαρες έξοδοι (επιστροφή στην αρχική ή προηγούμενη σελίδα) σε κάθε σελίδα του ιστολογίου

Clearly marked exits on every page – no dead ends

 

·         Τα αποτελέσματα και η διαδρομή των επιλογών της πλοήγησης να είναι εμφανή ή άμεσα ανιχνεύσιμα

Feedback of navigation provided through site – path followed evident or retractable

 

·         Να υπάρχει πληροφοριακό κείμενο/ hypertext  για κάθε σύνδεσμο ενδεικτικό της διεύθυνσης που ανακατευθύνει

Textual context informative – links/hypertext available and indicative of destination

 

·         Η πλοήγηση να μπορεί να εκμεταλλευτεί και να αντικατοπτρίζει τις διάφορες κατηγοριοποιήσεις του περιεχομένου του ιστολογίου (όχι μόνο χρονολογικό αρχείο αλλά και επιλογές πλοήγησης με βάση τις ετικέτες ή τις κατηγορίες ή ακόμα και τη δημοφιλία)

Navigation can take advantage of and reflect content categorization (not only timeline/archive options but exploration options for tags/categorization/popularity)

 

·         Το ιστορικό της πλοήγησης να είναι εμφανές ή ανιχνεύσιμο

Path followed evident or retractable 

 

·         Τα πλαίσια κειμένου να είναι πληροφοριακά – Οι σύνδεσμοι γραφικών να είναι λειτουργικοί

Textual context informative – Graphic links usable

ΔΟΜΗΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣΣΕΛΙΔΑΣ (Page Layout & Visual Design)

 

·         Οι πιο σημαντικές/ πιο συχνά επισκεπτόμενες λειτουργίες/πληροφορίες να παρουσιάζονται ¨πριν το δίπλωμα¨ της σελίδας

Most important/frequently accessed information/features presented “above the fold”

·         Ο σχεδιασμός των μενού να είναι κατά το δυνατό  οριζόντια παρά κατακόρυφα προσανατολισμένος

 Breadth rather than depth in menu/page hierarchy

 

·         Η ιστοσελίδα να μπορεί να χρησιμοποιηθεί χωρίς να απαιτείται οριζόντια κύλιση

Site can be used without scrolling horizontally

 

·         Ο αριθμός των συνδέσμων/ πλήκτρων λειτουργιών να μην είναι υπερβολικός Number of links/buttons reasonable

·         Η αναγνωσιμότητα της ιστοσελίδας να εξασφαλίζεται μέσα από ικανοποιητική αντίθεση μεταξύ κειμένου και φόντου, κατάλληλο μέγεθος των χαρακτήρων των γραμματοσειρών και του διάστιχου μεταξύ τους

Adequate text-to-background contrast – font size/spacing easy to read (legible)

·         Να υπάρχει συνοχή στην επιλογή του στυλ και των χρωμάτων ανάμεσα στις σελίδες του ιστοτόπου

Consistent style and colors through pages

 

·         Η χρήση Flash και αναδυόμενων μενού να γίνεται με φειδώ

Flash and pop-ups used sparingly

φορμεσ και εισαγωγη δεδομενων (Forms and Data entry)

·         Ο σχεδιασμός να υποστηρίζει την αναγνώριση και όχι την ανάκληση από τη μνήμη.

Τα πεδία που ζητούν εισαγωγή δεδομένων να προσφέρουν προτεινόμενες τιμές, να παρουσιάζουν τη δομή και το είδος των απαιτούμενων στοιχείων (επεξηγώντας το τι απαιτείται να εισάγει ο χρήστης)

Design for recognition rather than recall. Field in data entry “suggest” default values, display structure and length/format of required field data (explain what entries require)

·         Σαφής διάκριση μεταξύ υποχρεωτικών/ προαιρετικών πεδίων

Clear distinction between required/optional fields

 

·         Να ζητούνται/ συλλέγονται μόνο τα απαραίτητα δεδομένα (εισαγωγή από χρήστη)

Minimum amount of data required/collected

·         Η απαιτούμενη πληκτρολόγηση να περιοριστεί στο ελάχιστο με τη χρήση αυτόματης συμπλήρωσης/ αποθηκευμένου κειμένου (από προηγούμενη χρήση)

Typing kept to minimum with accelerators (“remember” input – autocomplete) for return users

·         Να προτιμάται η χρήση μενού, πλήκτρων επιλογής, πλαισίων ελέγχου αντί για εισαγωγή κειμένου

Pull down menus, radio buttons, check boxes preferred over text entry

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ (search)

 

·         Το μενού αναζήτησης να είναι άμεσα προσβάσιμο (πεδίο αναζήτησης/σύνδεσμος διαθέσιμος σε κάθε σελίδα)

Easy to access site search (“Search” field/link available in every page)

 

·         Η αναζήτηση να είναι προσανατολισμένη στη δραστηριότητα του χρήστη – δυνατότητα παραμετροποιημένης αναζήτησης με βάση περιεχόμενο/τίτλο αναρτήσεων/ετικέτες/κατηγορίες/ετικέτες πολυμέσων/χρήστες/σχόλια   Search focused on user’s tasks – “suggest” customized search for content/post titles/tags /categories/ multimedia ALT-tags/people (users)/comments

·         Το μενού της αναζήτησης να είναι λειτουργικό και εύχρηστο. Η σελίδα των αποτελεσμάτων εύληπτη, με αποτελέσματα που ταξινομούνται με βάση τη σχετικότητά τους με τους όρους αναζήτησης, δυνατότητα επεξεργασίας και επανυποβολής της αναζήτησης και απόκρυψης επαναλαμβανόμενων αποτελεσμάτων

 Search intuitive to configure, search results clear, useful, ranked by relevance

Search results page easy to edit, resubmit search, not show duplicate results

ΒΟΗΘΕΙΑ, ΑΝΑΔΡΑΣΗ, ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ  (Help, Feedback, Error Management)

·         Ο σύνδεσμος για Βοήθεια να είναι εμφανώς τοποθετημένος και άμεσα προσβάσιμος από κάθε σελίδα

Help link is prominently placed and easily accessible through every page

 

·         Να είναι διαθέσιμη Βοήθεια με βάση το περιεχόμενο και την εργασία που κάνει ο χρήστης – ύπαρξη συνδέσμων προς τη Βοήθεια από τα κύρια μενού (σχόλια/ εγγραφή σε RSS, αναδημοσίευση) και αντίστροφα

Provides form of contextual help – links from the main sections (e.g. comments/ RSS subscription share, republish) into specific help and vice versa

 

·         Να προσφέρεται αποτελεσματική ανάδραση σε λογικό χρονικό διάστημα μετά από κάθε ενέργεια του χρήστη

 Efficient feedback of actions is provided within reasonable time

·         Ύπαρξη συνοχής σχετικά με τα χαρακτηριστικά της παρουσίασης, τη χρήση του κειμένου και τη λειτουργία των ενεργειών μεταξύ των  τμημάτων της ιστοσελίδας

There is internal consistency – including visual identity, use of text, actions performance

 

·         Να ζητείται επιβεβαίωση από το χρήση πριν εκτελεστούν «επικίνδυνες» ενέργειες (πχ. διαγραφή ενός σχολίου, εγγραφή σε RSS, λίστα αλληλογραφίας)

User confirmation is required before carrying out “dangerous” tasks (e.g. delete a comment, subscribe to RSS/ mailing list)

·         Να προσφέρεται βήμα-προς-βήμα καθοδήγηση για τις πιο σημαντικές εργασίες

Step-by-step guidance to most important tasks is provided

 

·         Αποτελεσματική διαχείριση σφαλμάτων

Effective error management

o   Εντοπισμός σφαλμάτων – κατάλληλο εύρος πεδίων, επιπρόσθετος έλεγχος μετά τη συμπλήρωση των απαιτούμενων δεδομένων

error detection – suitable field lengths, additional user-check after submission

 

o   Διόρθωση λαθών – Μηνύματα σφαλμάτων σε απλή γλώσσα, να είναι ακριβή στον εντοπισμό και την παρουσίαση του σφάλματος και να προτείνουν εναλλακτικές λύσεις

error correction – error messages in plain language, precisely indicate the problem and constructively suggest a solution

·         Να υποστηρίζονται  οι λειτουργίες/συντομεύσεις  «Αναίρεση» και «Επανάληψη» ενεργειών

“Undo” and “Redo” options are supported

 

Ώρα για Σούπερ Μάρκετ

07/04/2012 § Σχολιάστε

Σάββατο σήμερα. Και πλησιάζει και το Πάσχα. Είναι η ώρα που πρέπει να πας σούπερ μάρκετ, να ψωνίσεις.

Εσύ που μπορείς δηλαδή.

Και όχι δεν εννοώ οικονομικά (δεν περιμένεις να τα διαβάσεις αυτά από το τούτο το blog). Εννοώ εσύ που δεν ανήκεις στην ομάδα των «κάπως μεγαλύτερων» σε ηλικία. Των ανθρώπων που το να πάνε να ψωνίσουν μπορεί να αποτελεί μια «δοκιμασία».

Γιατί; Γιατί απλούστατα ο σχεδιασμός αυτής της «εργασίας» είναι απολύτως αντι-εργονομικός για εκείνους.

Αν προσπαθίσουμε να ορίσουμε τους παράγοντες που καθορίζουν την  «εμπειρία» του να ψωνίζεις στο σούπερ μάρκετ θα πρέπει να αναφερθούμε:

  • στην προσβασιμότητα στα προϊόντα που προσφέρει η διάταξη των ραφιών και η τοποθέτηση των προϊόντων σε αυτά,
  • στη δυνατότητα να βρεις τις πληροφορίες που χρειάζονται σχετικά με την τιμή και τα χαρακτηριστικά του κάθε προϊόντος,
  • στη μετακίνηση μέσα στο κατάστημα,
  • στις «περιβαλλοντικές συνθήκες » (φωτισμό, θερμοκρασία)
  • και την εξυπηρέτηση στο ταμείο (και αν θέλουμε μπορούμε αυτό να  το επεκτείνουμε και στην πρόσβαση στο πάρκινγκ)

Αρκετά από αυτά πιθανόν να αποτελούν «πρόκληση» και για όλους εμάς. Ας αναλογιστούμε λοιπόν πόσο δύσκολα μπορεί να είναι για ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά όπως:

  • μειωμένη δύναμη/ ευλυγισία/ κινητικότητα
  • προβλήματα στο να πιάσουν ή να συγκρατήσουν κάποια προϊόντα
  • προβλήματα όρασης
  • προβλήματα μνήμης
  • και βέβαια δυσκολία να «μάθουν» καινούργιες διαδικασίες και να συγκρατήσουν επιπλέον πληροφορίες

Η πρώτη δυσκολία με την οποία έρχονται αντιμέτωποι είναι το να χρησιμοποιήσουν το σύστημα με το κέρμα για να πάρουν το καροτσάκι. Ακόμα και αν έχουν εύκαιρο το κέρμα, πολλές φορές ο μηχανισμός τους προκαλεί προβλήματα στο να αποδεσμέσουν το καροτσάκι και να το βγάλουν από το διάδρομο.

 

Το ίδιο το καροτσάκι αποτελεί ένα ακόμα πρόβλημα. Όντας αρκετά ψηλό (βαθύ) τους δυσκολεύει στο να βάλουν πράγματα στον πάτο ή να αναδιατάξουν τα ψώνια τους. Δύσκολο να σκύψουν εκεί κάτω, δύσκολο να μετακινήσουν βαριά προϊόντα σκυμμένοι ή τεντωμένοι με το ένα χέρι. Δύσκολο ακόμα και να βγάλουν τα ψώνια τους για να τα βάλουν πάνω στο ταμείο καθώς λόγω της στενότητας των διαδρόμων δεν μπορούν να προσεγγίσουν το καροτσάκι από το πλάι.

Ένα άλλο ζήτημα είναι και η τοποθέτηση των πινακίδων με τις κατηγορίες των προϊόντων στα ράφια. Συνήθως είναι πολύ ψηλά τοποθετημένες κάνοντας δύσκολο για ανθρώπους με προβλήματα όρασης ή δυσκολία στις κινήσεις του κεφαλιού να τις εντοπίσουν και να τις διαβάσουν. Επίσης συχνά δεν υπάρχει κάποιος «χάρτης»-κάτοψη του καταστήματος που να πληροφορεί τους αγοραστές για το περιεχόμενο των ραφιών (ανα κατηγορία) αναγκάζοντάς τους έτσι να κάνουν «άσκοπες» βολτες για να βρουν τα προϊόντα που χρειάζονται, ειδικά αν προκειται για προϊόντα που δεν αγοράζουν συχνά ώστε να θυμούνται που βρίσκονται.

Η τοποθέτηση των προϊόντων στο ράφι είναι ένα ζήτημα μεγάλης «μάχης» μεταξύ των εταιριών. Τα πιο δημοφιλή, ή τα πιο «προωθούμενα» προϊόντα τοποθετούνται στο ύψος των ματιών και εντός της ζώνης άνεσης των χεριών (ώστε να μην απαιτείται τέντωμα ή σκύψιμο και να είναι εύκολο να εντοπιστούν στο οπτικό πεδίο του αγοραστή) και η εξασφάλιση αυτών των ευνοϊκών θέσεων είναι σημαντική για την εμπορική επιτυχία τους. Αυτό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα «εκμετάλλευσης» των αρχών της εργονομίας από την πλευρά του μάρκετινγκ, όμως αν το εξετάσουμε  απ΄ την πλευρά του πελάτη αυτό σημαίνει ότι είναι πολύ πιθανό να πρέπει να «τεντωθεί» ή να «σκύψει για να πάρει το προϊόν που χρειάζεται (και δεν είναι από τα προαναφερθέντα «καλοβαλμένα») ή να χρειαστεί να ψάξει «βαθιά» στο ράφι για να προμηθευτεί κάτι που δεν έχει ανανεωθεί και υπάρχουν μόνο λίγα διαθέσιμα στο ράφι.

Παράλληλα η στοίβαξη προϊόντων (πχ κονσέρβες) αντί για την τοποθέτησή τους σε ράφια,αποτελεί την πιο ¨σίγουρη¨ μέθοδο ώστε να καταρρεύσει όλη η στήλη πάνω στο κεφάλι του άτυχου πελατη που δεν θα μπορέσει να τα κουμαντάρει (και οι ηλικιωμένοι είναι από τους πιο πιθανούς «υποψήφιους» για κάτι τέτοιο). Το πρόβλημα επιδεινώνεται με τα προϊόντα που διατηρούνται στα ψυγεία. Η υγρασία και η χαμηλή θερμοκρασία που υπάρχει δυσχεραίνει ακόμα περισσότερο το πιάσιμο των προϊόντων.

 

Ένα πολύ σημαντικό ζήτημα είναι και οι συσκευασίες των προϊόντων. Ιδιαίτερα επίπεδες συσκευασίες (πχ σοκολάτες) μπορεί να είναι προβληματικές για τους ηλικιωμένους που δεν έχουν ακρίβεια στο χειρισμό και το πιάσιμο των προϊόντων (λόγω προβλημάτων όπως αρθρίτιδα, σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα κτλ). Ταυτόχρονα οι οικονομικές/οικογενειακές συσκευασίες μπορεί να είναι πολύ βαριές για να τις σηκώσουν και συνήθως δεν προσφέρουν ικανοποιητικές λάβες. Στο θέμα των αναγραφόμενων πληροφοριών πάνω στις συσκευασίες (και παρά τις ικανοποιητικές προσπάθειες που γίνονται πρόσφατα) δεν είναι εύκολο για τα ανθρώπους με προβλήματα όρασης να διαβάσουν τους μικρού μεγέθους χαρακτήρες που χρησιμοποιούνται. Το ίδιο φυσικά ισχύει και για τις ετικέτες των τιμών των προϊόντων πάνω στο ράφι.

 

Αν τελικά μετά από όλες αυτές τις «προκλήσεις» καταφέρει ο ηλικιωμένος να βάλει στο καλάθι του όλα τα προϊόντα που χρειάζεται βρίσκεται αντιμέτωπος με την «πρόκληση» του ταμείου. Εκεί θα χρειαστεί να περιμένει πιθανά αρκετή ώρα όρθιος στην ουρά, θα πρέπει να καταφέρει να «ξεφορτώσει» τα πράγματα στο διάδρομο του ταμείου (με τις δυσκολίες που αναφέρθηκαν προηγουμένως) και στη συνέχεια να καταφέρει να «ανοίξει» τις πλαστικές σακούλες και όλα αυτά στον περιορισμένο χώρο του διαδρόμου του ταμείο και με την «χρονική» πίεση από τους επόμενους πελάτες.

Ακόμα και σήμερα, σε μια εποχή που το κριτήριο της χαμηλότερης τιμής μοιάζει να έχει εξαφανίσει κάθε άλλο κριτήριο επιλογής, η μέριμνα για να προσφερθεί μια καλύτερη εμπειρία στον πελάτη μπορεί να αποτελέσει σημαντικό «όπλο» απέναντι στον ανταγωνισμό. Άλλωστε όσο φθηνό και αν είναι ένα προϊόν, αν δεν μπορείς να το βρεις, να το ξεχωρίσεις από τα υπόλοιπα και να το φτάσεις για να το βάλεις στο καλάθι σου, δεν πρόκειται επιτύχει τον στόχο του, να φτάσει δηλαδή μαζί σου στο ταμείο.

Οδηγώ και σε σκέφτομαι…

31/03/2012 § Σχολιάστε

και αυτό είναι το λιγότερο, το θέμα είναι αν αρχίσω να κοιτάω και το κινητό μήπως και έστειλες μήνυμα ή αν δοκιμάσω και να σου απαντήσω.

Θα μπορούσα να παραθέσω αρκετά στοιχεία από έρευνες της Νοητικής Εργονομίας για το πως ο «ανταγωνισμός» για τους διαθέσιμους νοητικούς πόρους (προσοχή, επεξεργασία πληροφοριών, λήψη αποφάσεων…) ανάμεσα στην οδήγηση και σε περιφερειακές εργασίες (όπως η χρήση του κινητού ή των συστημάτων ψυχαγωγίας – in-car entertainment) μπορεί να έχει όλεθριες συνέπειες για την ασφάλεια του οδηγού αλλά και των υπολοίπων (επιβατών, άλλων οχημάτων, πεζών).

Αντ’ αυτών όμως νομίζω είναι πολύ αποτελεσματικότερο να σας προτρέψω να παρακολουθήσετε τα δύο παρακάτω βιντέακια που είναι άκρως αποκαλυπτικά!

ΠΗΓΗ: http://www.psychologicalscience.org/index.php/video/snuffing-out-distractions-on-the-road.html

Hype Cycle

13/02/2012 § Σχολιάστε

https://i0.wp.com/blog.vovici.com/Portals/60483/images/Gartner_hype_cycle.png
Είναι μια γνωστή ιστορία
Μια νέα καινοτομία εισάγεται με τυμπανοκρουσίες [Technology Trigger].
Προκαλείται ενθουσιασμός,η δημοσιογραφική κάλυψη πολλαπλασιάζεται, ηχεί ο συνεγαερμός: «επιβιβαστείτε στο τρένο της καινοτομίας ή μείνετε για πάντα στη σκόνη της».
Οι προσδοκίες από την καινοτομία χτυπούν κόκκινο [Peak of Inflated Expectations].
Οι εταιρείες σπεύδουν να υιοθετήσουν την καινοτομία, συχνά με σημαντικές επενδύσεις και στη συνέχεια, όταν το προσδοκόμενο αποτέλεσμα δεν έρχεται τόσο γρήγορα όσο αναμένονταν, τότε εμφανίζεται μια βιασύνη να αποδεσμευτούν και η πλήρης απαξίωση της καινοτομίας [Trough of Disillusionment].
Με τον καιρό, μερικές φορές χρόνια αργότερα, η πραγματική αξία της καινοτομίας αναγνωρίζεται και η χρηστικότητα της γίνεται ευρέως αποδεκτή [Slope of Enlightenment]
και εντάσσεται κανονικά στην καθημερινή πρακτική [Plateau of Productivity].

Μια πιο αναλυτική παρουσίαση των σταδιων είναι εμφανής στο παρακάτω γράφημα:

https://i2.wp.com/files.motiviti.com/wp-uploads/2011-Hypecycle-Gartner1.png

Θα μου πείτε βεβαίως τι σχέση έχουν όλα αυτά με την εργονομία. Έχουν και παραέχουν σχέση και μάλιστα διπλή.
Αφενός πολλές φορές οι εργονομικές παρεμβάσεις αντιμετωπίζονται ως καινοτομίες (και μάλιστα παρακάμπτοντας το στάδιο των αυξημένων προσδοκιών και πηγαίνοντας κατευθείαν σε εκείνο της απαξίωσης).
Αφετέρου μέσα από τον Κύκλο του Gartner γίνεται ακόμα πιο φανερή η σημασία της αξιολόγησης της καινοτομίας (ιδιαίτερα της χρηστικότητάς της) ώστε να εξομαλυνθούν οι ακραίες διακυμάνσεις ανάμεσα στον ενθουσιασμό και την απαξίωση και να μειωθεί ο απαιτούμενος χρόνος για να φτάσουμε στο στάδιο της αποδοχής της πραγματική αξία και χρηστικότητας κάθε καινοτομίας.

Και βέβαια επειδή ξέρω ότι είστε περιέργοι (όπως κι εγώ) ορίστε και ο Καζαμίας του Gartner στην πιο ενημερωμένη έκδοσή του:

https://i1.wp.com/sembassy.com/wp-content/uploads/2011/10/gartner-hype-cycle-2012.gif
(πατήστε πάνω στις εικόνες για μεγέθυνση)

Links: http://www.gartner.com/technology/research/hype-cycles

Γιατί το μόνο πρόβλημα στο ΑΤΜ δεν είναι να μην υπάρχουν λεφτά

15/01/2012 § Σχολιάστε

Όσο και αν πλέον όλοι νιώθουμε αμήχανοι μπροστά στο ΑΤΜ και σκεφτόμαστε δυό και τρεις φορές τι ποσό να ζητήσουμε (αν έχει ξεμείνει μέσα κάτι) υπάρχουν συνάνθρωποί μας που αντιμετωπίζουν ακόμα πιο δυσεπίλυτα προβλήματα μπροστά σε ένα ΑΤΜ.

Αλήθεια, έχετε σκεφτεί ποτέ την περίπτωση να πρέπει να χρησιμοποιήσετε ΑΤΜ χωρίς να βλέπετε; Οι συνανθρωποί μας με προβλήματα όρασης ξέρουν πολύ καλά πόσο δύσκολο είναι κάτι τέτοιο. Και όπως θα δείτε και στο παρακάτω χαρακτηριστικό βίντεο, ακόμα και σε περιπτώσεις που έχει υπάρξει κάποια πρόβλεψη για να βοηθηθούν οι χρήστες με προβλήματα όρασης, οι λύσεις που προσφέρονται συχνά είναι ελάχιστα αποτελεσματικές.

Αρέσει σε %d bloggers: